تبلیغات
GOSH - روانشناسی هوش و سنجش آن
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : محمد ابطحی
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :


www.irLearn.com

GOSH
!!!!!!!!!!!!!!!!We Hope Our Success!!!!!!!!!!!!!




 

روانشناسی هوش و سنجش آن

 

آزمون  بینه

 

تهیه کننده : زهره پاکدل

 

 

 

آلفرد بینه[1] و ویلیام هانری[2] در سال ١٨٩٦ مقاله­ای در مجله­ی روان­شناسی منتشر کردند و در آن اکثر آزمون­های موجود را که به نظر آن­ها فقط اعمال بسیار ساده و پایین ذهن را اندازه می­گرفتند، مورد انتقاد قرار دادند. آن­ها برای اندازه‌گیری استعداد­های واقعی ذهن، آزمون­هایی را پیشنهاد کردند که به رفتار زندگی واقعی نزدیک‌تر بود. به نظر آن­ها چون در زمینه­ی کنش­های عالی ذهن، تفاوت­ها آشکارتر از کنش­های پایین است؛ بنابراین آزمون­هایی که کنش­های عالی را اندازه می­گیرند، نیازی ندارند که از دقت و صراحت خارق‌العاده­ای برخوردار شوند. همچنین آن­ها کسانی را که خواسته بودند هوش را با روش­های کاملا غیر­منتظره اندازه بگیرند، به باد انتقاد گرفتند. اندازه­گیری هوش از طریق تجلیات خارجی و رایج آن مهم­ترین هدف مقیاس اندازه­گیری هوش بینه است که در واقع اولین سری آزمون­های روانی به معنای امروزی کلمه را تشکیل می­دهد. این مقیاس که برای اولین بار در سال ١٩٠٥ در فرانسه و برای شناسایی کودکان دیرآموز و عقب­مانده­ی ذهنی تدوین شده بود، منتشر شد و به رغم نقایصی که دارد، تاریخ شروع واقعی آزمون­های روانی را نشان می­دهد.

  آزمون استنفورد – بینه بر مبنای آزمون هوشی آلفرد بینه و تئودور سیمون[3] در سال ١٩٠٥ ساخته شد. آزمون هوشی بینه – سیمون بر مبنای دو اصل "تعریف سن" و "مفهوم توانایی­های کلی ذهنی" تدوین گردید. براساس اصل اول، بینه معتقد بود که توانایی­های کلی ذهنی کودکان با افزایش سن رشد می­کند. بنابراین، سوال­های آزمون هر سن را طوری ساخته بود که با سطح توانایی افراد آن سن هماهنگ باشد. برای این کار، سوال­هایی را که بین ٦٧ تا ٧٥ درصد افراد گروه سنی خاص از عهده­ی پاسخ دادن به آن­ها برمی­آمدند، اما کودکان خردسال­تر کمتر از ٦٧ درصد و کودکان مسن­تر بیشتر از ٧٥ درصد به آن­ها پاسخ درست می­دادند، برای گروه سنی مورد نظر انتخاب می­کرد. بینه براساس اصل دوم، توجه خود را به اندازه­گیری هوش یا توانایی­های کلی ذهنی معطوف داشت و به تعریف و اندازه­گیری عوامل تشکیل­دهنده­ی هوش نپرداخت. بنابراین، هر سوالی که با کل توانایی مورد اندازه­گیری همبستگی داشت، در محتوای آزمون قرار می­گرفت و هر سوالی که با توانایی­های کلی همبستگی نداشت، کنار گذاشته می­شد. آزمونی که براساس دو اصل بالا ساخته شد، شامل ٣٠ سوال بود که برحسب مقیاس سنی درجه­بندی شده بود. آن­گاه با مقایسه­ی سن عقلی و سن زمانی کودک، درباره­ی سطح هوش و میزان آمادگی وی برای استفاده از امکانات آموزشی قضاوت می­شد. ترمن[4] روان‌شناس امریکایی در ١٩١٦ آزمون بینه را به انگلیسی ترجمه کرد و سپس به کمک دانشگاه استنفورد کالیفرنیا آن را در مورد کودکان آمریکایی استاندارد کرد. ترمن در این پژوهش اصول مورد نظر بینه را در ساختن آزمون حفظ کرد، اما محتوای آزمون را از نظر تعداد سوال­ها و دامنه­ی سنی گسترش داد. ترمن برای نخستین بار مفهوم هوشبهر را براساس فرمول "هوشهبر = سن عقلی تقسیم بر سن زمانی × ١٠٠" مطرح کرد. این آزمون که ترمن آن را آزمون استفورد – بینه نامید، یکبار در سال ١٩٣٧، بار دیگر در ١٩٦٠ و جدیدترین فرم آن در سال ١٩٨٦ تجدیدنظر شد و انتشار یافت.[5]

 

انواع فرم‌های این آزمون

الف. فرم ١٩٦٠ آزمون استنفورد – بینه

  این آزمون برای سنجش هوش کودکان ٢ ساله تا افراد بزرگسال تدوین شده است. در این آزمون مفهوم هوشبهر انحرافی به‌کار رفته است. هوشبهر انحرافی نمره­ی استانداردی است که در آن میانگین برابر ١٠٠ و انحراف معیار ١٦ است. اگر هوشبهر کسی در این آزمون ١٠٠ یا نزدیک به آن باشد، بهنجار یا طبیعی و یا متوسط تلقی می­شود. افراد عقب­مانده­ی ذهنی دست‌کم دو انحراف معیار پایین­تر از میانگین و افراد سرآمد دست‌کم دو انحراف معیار بالاتر از میانگین نمره می­گیرند. محتوای آزمون استنفورد – بینه شامل دو نوع سوال است: کلامی و غیر­کلامی. برای سنین ٢ تا 5/4 سالگی برای هر سن ١٢ سوال و برای سنین ٥ سال تمام تا ١4 سالگی برای هر سن ٦ سوال در نظر گرفته شده است. برای هر سن یک سوال ذخیره هم تدوین شده است. هرگاه ضمن اجرای آزمون، اجرای یکی از سوال­­ها با اشکال روبرو شود و یا امکان اجرای یک سوال فراهم نباشد، به جای آن از سوال ذخیره استفاده می­شود. در آزمون­های گروه­های سنی ٢ تا ٥/٤ سالگی، در ازای پاسخ درست به هر سوال یک ماه سن عقلی و در آزمون­های گروه­های سنی ٥ تا ١٤ سال، در ازای پاسخ درست هر سوال دو ماه سن عقلی منظور می­شود. سوال­های آزمون افراد بزرگسال در ٤ سطح به شرح زیر تدوین شده­اند:

·        آزمون بزرگسال متوسط: شامل ٨ سوال است که به پاسخ درست هر سوال دو ماه سن عقلی داده می­شود، روی‌هم­رفته ١٦ماه.

·        آزمون بزرگسال باهوش(سطح ١): شامل ٦ سوال است و به هر سوال  ارزشی معادل ٤ ماه سن عقلی داده می­شود، روی‌هم­رفته ٢٤ ماه.

·        آزمون بزرگسال باهوش(سطح ٢): شامل ٦ سوال است و به هر سوال نمره‌ای برابر ٥ ماه سن عقلی داده می­شود، روی‌هم‌رفته ٣٠ ماه.

·        آزمون بزرگسال باهوش(سطح ٣): شامل ٦ سوال است و به هر سوال نمره‌ای برابر ٦ ماه سن عقلی تعلق می­گیرد، روی‌هم‌رفته ٣٦ ماه.

 

در اینجا نمونه­هایی از سوال­های آزمون استنفورد – بینه در سنین مختلف، مطرح می­شود.

 

آزمون کودکان ٩ ساله

·        حافظه­ی طرح­ها: طرحی به مدت ١٠ ثانیه به آزمودنی ارائه می‌شود. سپس آن را از دید او پنهان می­کنند. او باید شبیه آن را از حفظ بکشد.

·        گفتن کلمه­های هم­قافیه: از آزمودنی خواسته می­شود کلمه­ای، هم­وزن یا هم‌قافیه­ی کلمه­ی دیگر را بگوید.

·        تکرار 4 رقم از حفظ: چهار عدد یک رقمی مانند ٦، ٢، ٥ و ٨ به‌طور شمرده برای آزمودنی خوانده می­شود، او سپس باید آن­ها را به همان ترتیب از حفظ بازگو کند.

 

آزمون کودکان ١٠ ساله

·        معنی کردن کلمه­های انتزاعی: آزمودنی باید معنای کلمه­هایی مانند افسوس، کنجکاوی، اندوه و تعجب را بیان کند.

·        یافتن دلیل: از آزمودنی خواسته می­شود که در مورد برخی مسائل دلیل بیاورد.

 

آزمون کودکان ١١ تا ١٤ ساله

·        حافظه برای تکرار ٥ رقم: سوال ٩ ساله­ها.

·        جمله­سازی از کلمه­های درهم­ریخته: جمله­ای با کلمات درهم­ریخته در اختیار آزمودنی قرار داده می­شود. او باید جمله­ی درست را با استفاده از کلمه­ها بسازد.

·        بیان شباهت سه چیز: از آزمودنی خواسته می­شود شباهت بین سه چیز را بیان کند.[6]

 

روش اجرا و نمره­گذاری آزمون

  آزمایش­کننده با توجه به سن، پایه­ی تحصیلی، سوابق و رفتار آزمودنی در جلسه­ی آزمایش، نقطه­ی آغازی را برای شروع آزمایش و طرح سوال­ها در نظر می­گیرد. در مورد کودکان عادی و کسانی که از نظر هوش طبیعی به نظر می‌رسند، بهتر است آزمایش را با آزمون کودکان یک سال کمتر از سن زمانی آزمودنی­ها آغاز کرد. برای مثال، در مورد کودک عادی ٧ ساله می­توان آزمایش را با سوال­های آزمون کودکان ٦ ساله شروع کرد. اگر هنگام آزمایش معلوم شد که نقطه­ی آغاز برای شروع آزمون بالاتر از سطح مناسب انتخاب شده است، آزمایش­کننده بلافاصله باید به سوال­های سنین پایین­تر برگردد. در هر حال، نقطه­ی آغاز طرح سوال­ها همواره باید از سنی شروع شود که آزمودنی با صرف حداقل کوشش بتواند به پرسش­ها پاسخ دهد. پرسیدن سوال­ها تا آنجا ادامه می­یابد که آزمودنی به هیچ یک از سوال­های یک سن نتواند پاسخ درست بدهد. در پایان آزمایش، سن عقلی آزمودنی با در نظر گرفتن سن نقطه­ی آغاز و جمع امتیاز­هایی که به دست آورده است، محاسبه می­شود. با مراجعه به جدول هنجار آزمون می­توان هوشبهر افراد را تعیین کرد. در جدول هنجاری سن عقلی برحسب سال و ماه و ردیف افقی بالای جدول و سن زمانی برحسب سال و ماه در ستون عمودی سمت چپ جدول نشان داده شده است. از محل تقاطع سن عقلی و سن زمانی، هوشبهر انحرافی را می­توان در جدول یافت. باید دانست سن زمانی افراد بزرگسال (بالاتر از ١٨ سال) در هر سنی که باشند ١٨ سال در نظر گرفته می­شود.[7]

 

ب. فرم جدید آزمون استنفورد – بینه

  چهارمین فرم تجدید­نظرشده­ی آزمون استنفورد – بینه که جدید­ترین فرم آزمون است، در سال ١٩٨٦توسط ثرندایک[8] و هگن[9] تدوین شد. این آزمون نسبت به فرم­های قبلی آزمون مزیت­هایی دارد. نخست اینکه انتخاب محتوای آزمون و تنظیم آن براساس نظریه روشن‌تری از هوش انجام گرفته است. دوم اینکه در فرم­های قبلی آزمون بیشتر سوال­ها از نوع آزمون غیر­کلامی بوده است، در صورتی که در فرم جدید آزمون­های کلامی مورد تایید قرار گرفته است. مزیت سوم این است که روش اجرای آزمون به گونه­ای است که به سرعت و به آسانی می­توان محتوای آزمون و اجرای آن را با ویژگی­های آزمودنی هماهنگ کرد. به‌طور کلی در فرم جدید سعی شده است با حفظ جنبه­های مثبت فرم قبلی آزمون، نقاط ضعف آن برطرف شود.[10]

  در فرم­های قبلی آزمون استنفورد – بینه، هوشبهر آزمودنی از روی سن عقلی و سن زمانی محاسبه می­شد. در آزمون جدید، اصطلاح سن عقلی حذف شده است و به جای هوشبهر[11] اصطلاح "نمره­ی معیار سنی"[12] به‌کار می­رود که علامت اختصاری آن SAS می­باشد. نمره­ی معیار سنی را می­توان با مقایسه­ی عملکرد آزمودنی در هر خرده‌آزمون با عملکرد افراد گروه همسالانش تعیین کرد. معنای نمره­ی معیار سنی از نظر آماری با مفهوم هوشبهر یکسان است. زیرا نمره­ی معیار سنی، نمره­ای است که در آن میانگین برابر ١٠٠ و انحراف معیار برابر ١٦ است

 

 





نوع مطلب : اطلاعات عمومی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 17 تیر 1391 :: نویسنده : محمد مهری
نظرات ()
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:45 ق.ظ
Hi there, I discovered your web site via Google whilst looking for a similar subject, your web site got
here up, it appears good. I've bookmarked it in my google
bookmarks.
Hello there, just changed into aware of your blog thru
Google, and found that it is truly informative. I am gonna be careful for brussels.
I'll appreciate in case you continue this in future.
A lot of other folks shall be benefited from your writing.

Cheers!
سه شنبه 29 فروردین 1396 06:16 ق.ظ
Good day I am so delighted I found your webpage, I really found you by error,
while I was browsing on Digg for something else,
Anyways I am here now and would just like to say many thanks for a marvelous post and a all round interesting blog (I
also love the theme/design), I don't have time to read through it all at the moment but I have book-marked
it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a great deal more,
Please do keep up the great job.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر